Redesign vrijwilligerswerk voor mensen met EMB

Dit initiatief gaat om talenten aan elkaar verbinden! Elkaar ontmoeten vanuit ieders talent en zo waarde creëren. Als we dat doen, dan vergroten we onze sociale kring, kunnen we nieuwe dingen leren van elkaar. We willen een manier ontwikkelen waarop vrijwilligerswerk niet alleen iets is waarin je geeft, maar ook iets waardevols uit terugkrijgen—zoals nieuwe perspectieven, verbinding en betekenisvolle ervaringen. Dit is onze nieuwe definitie van vrijwilligerswerk en ons uitgangspunt om anders om te gaan met het vinden van vrijwilligers voor bewoners van de Marius Meijbooom.  Hierin staat nieuwe aanpak van vrijwilligerswerk centraal. Zorgorganisatie de Marius Meijboom en social design bureau Social Envoy gaan, in samenwerking met bewoners en hun omgeving, experimenteren met nieuwe vormen van elkaar ontmoeten. Door social design en co-creatie ontdekken we wat écht werkt, zodat deze manier van vrijwilligerswerk toekomstbestendig en betekenisvol wordt—voor iedereen die meedoet.

Aanleiding

Mensen met een Ernstige Meervoudige Beperking (EMB) hebben vaak een klein sociaal netwerk. Hun perspectieven en talenten blijven vaak onzichtbaar, terwijl onze samenleving juist behoefte heeft aan meer medemenselijkheid, vertraging en zintuiglijke communicatie. Tegelijkertijd groeit de zorgvraag, terwijl het aantal zorgprofessionals afneemt. Dit vraagt om een nieuwe blik op inclusie en samenleven.

Aanpak

Onze aanpak is gebaseerd op social design, waarin we de complexiteit omarmen en in co-creatie werken. Dit houdt in dat we naar verschillende kanten van het systeem kijken, zoals de Marius Meijboom zelf, zorg, de wijk, maatschappij en meer. Hierbinnen bouwen we aan een sterkere sociale infrastructuur. We creëren ruimte voor nieuwe ontmoetingen en maken de impliciete talenten van bewoners van de Marius Meijboom zichtbaar en tastbaar. 

Samenwerking

Dit project is een samenwerking tussen de Marius Meijboom en Social Envoy. Samen met mensen met bewoners, hun familie, begeleiders, vrijwilligers en creatieve makers ontwikkelen we nieuwe manieren om elkaar te ontmoeten en samen te werken. We gebruiken social design en co-creatie om te ontdekken wat écht werkt, door direct te testen en bij te sturen. Op die manier zorgen we ervoor dat dit nieuwe vrijwilligersmodel goed aansluit op de dagelijkse praktijk.

Samen kijken naar talent – van jezelf, de ander en wat we nog missen

Op 2 februari kwamen we samen met bewoners, verwanten en begeleiders voor een talentensessie binnen het project Redesign vrijwilligerswerk voor mensen met EMB. Tijdens deze sessie gingen we op zoek naar de talenten die al aanwezig zijn in onze gemeenschap én naar de talenten die we nog graag zouden verwelkomen – bijvoorbeeld in de vorm van vrijwilligers en nieuwe vormen van ontmoeting.

We kozen bewust voor de insteek van talent, omdat dat uitnodigt tot wederkerigheid. Het gaat niet alleen om wat iemand komt brengen, maar ook om wat er ontstaat in het samenzijn. Als je vertrekt vanuit iemands talent en dat koppelt aan een behoefte of verlangen, ontstaat er ruimte om echt iets met elkaar te beleven. Dat is waar we naartoe willen: vrijwilligerswerk dat vertrekt vanuit ontmoeting, plezier en gedeelde kracht.

Samen groeien: van welkom tot waardering
Tijdens de sessie werd opnieuw duidelijk hoe belangrijk een warme en duidelijke start is voor vrijwilligers. Niet alleen taken, maar ook de tijd om te landen, sfeer te proeven en een band op te bouwen maken een groot verschil. Kleine, concrete taken – zoals een bewoner begeleiden naar het zwembad op zondagochtend – maken instappen laagdrempelig en betekenisvol.

Vrijwilligerswerk gaat niet alleen om ‘iets doen’, maar om ergens bij horen. Daarom bouwen we actief aan een community gevoel: via kleine ontmoetingen, gezamenlijke momenten en het zichtbaar maken van ieders bijdrage.

En hoe nu verder?
Een uitkomst die we direct hebben opgepakt, is het ‘One Day Choir’ – ontstaan vanuit het talent muziek. Dit is de eerste wens om muzikaliteit als verbindende kracht op te pakken, met ruimte voor ieders bijdrage. In de komende periode gaan we verder in gesprek: welke andere talenten kunnen we versterken of verwelkomen? 

In Gesprek met… 

huidige vrijwilligers, medewerkers van de teams, collega’s van Ons Tweede Thuis en Cordaan, én met verwanten. Waarom? Omdat we geloven dat het herontwerpen van vrijwilligerswerk alleen succesvol kan zijn als we ieders perspectief, ervaring en ideeën meenemen. Wat viel op? 

Uit de gesprekken kwamen verschillende thema’s en inzichten naar voren die niet alleen richting geven aan het project, maar ook breder iets zeggen over hoe we als organisatie omgaan met betrokkenheid en samenwerking.

• Samenwerking als sleutel: Er is een sterke wens om de deuren verder open te zetten en de verbinding tussen de Marius Meijboom, het netwerk van bewoners (zoals ouders en verwanten) en de wijk te versterken. Ieder mens heeft behoefte aan contact, en vrijwilligers kunnen daarin een verbindende rol spelen.
• Een warm welkom: Een goede start wordt vaak genoemd als essentieel. Het betekent méér dan alleen een kennismaking: vrijwilligers hebben behoefte aan een warm welkom, duidelijke uitleg over de bewoners, en de tijd om te wennen en een band op te bouwen. Sensitiviteit is daarbij een sleutelcompetentie – het vermogen om écht aan te sluiten bij de bewoners vraagt tijd, aandacht en betrokkenheid. Vanuit het gesprek met Kim (leest iedere week voor)  kwam duidelijk naar voren dat het succes van vrijwilligerswerk sterk samenhangt met het inzetten van iemands eigen talent. Iedereen verbindt op een andere manier, en juist die diversiteit is waardevol.
• ​​Vinden, binden en behouden: Opvallend is dat dit thema niet alleen binnen vrijwilligersbeleid speelt, maar ook binnen personeelsbeleid – een terugkerend patroon binnen de organisatie dat het waard is om te benoemen. Het vinden van vrijwilligers is belangrijk, maar minstens zo belangrijk is het zorgen dat zij zich verbonden voelen (binden) en ook op langere termijn betrokken blijven (behouden). Dat vraagt om continue aandacht, heldere verwachtingen en ruimte voor wederkerigheid.
• Waardering en erbij horen: Vrijwilligers willen graag onderdeel zijn van het team. Ze voelen zich gezien wanneer ze worden uitgenodigd voor een etentje waar de ouders ook bij aanwezig zijn, bedankt worden voor hun inzet of een duidelijke rol hebben. Dat draagt bij aan het gevoel ergens bij te horen.
• Verschillende typen vrijwilligers: Tijdens de bijeenkomsten met vrijwilligers viel op dat er steeds meer diversiteit is in hoe mensen zich verbinden. Sommigen willen zich langdurig inzetten, anderen juist kort en flexibel. Deze nieuwe vormen vragen van ons een andere houding: hoe stellen we ons open voor flexibele inzet in een veranderende maatschappij? Welke aannames houden ons misschien tegen? Deze vragen vormen de aanleiding voor een experiment met Veerle (student Hoge school Amsterdam), waarin we verkennen hoe we flexibel vrijwilligerswerk mogelijk kunnen maken binnen de context van EMB-zorg.
• Nieuwe rollen, andere competenties: Het werken met meer vrijwilligers vraagt ook iets van de begeleiders. Gesprekken met collega-organisaties lieten zien dat dit andere vaardigheden en competenties vraagt – zoals begeleiden van informele krachten, ruimte geven én structureren. Daar is tijd en aandacht voor nodig in de teams.
• Waarde als vertrekpunt: Een belangrijk inzicht is dat de aanleiding voor de beweging richting meer samen zorgen soms verschilt. Voor de één is het het personeelstekort, voor de ander gaat het om het toevoegen van waarde aan het leven van bewoners. Echte verandering ontstaat pas als de onderliggende waarden gedeeld worden en voelbaar zijn. Dat vraagt om een heldere visie: wat is de plek van vrijwilligers in de toekomst van zorg? Deze vraag is dan ook het startpunt van ons systemisch onderzoek met de opstelling. .

Uitdagingen

• We zien ook uitdagingen. Denk aan het goed managen van verwachtingen – vrijwilligerswerk bij een complexe doelgroep als EMB vraagt tijd en doorzettingsvermogen. Ook het overbruggen van de kloof tussen formele en informele zorg, en het wegnemen van praktische drempels, zijn aandachtspunten die we serieus nemen.

Deze gesprekken geven ons waardevolle input om het vrijwilligerswerk zo te ontwerpen dat het zowel voor de bewoners, de medewerkers als de vrijwilligers zelf van betekenis is. 

Plek voor de vrijwilliger– lessen uit een systemische opstelling

Voor het project Redesign Vrijwilligerswerk kozen we een ongebruikelijke stap: een systemische verkenning. Het onderzoeken van de grotere context en op zoek naar de onderliggende patronen en dynamieken binnen het systeem. Waarom lukt het ons moeilijk om vrijwilligers te houden? Welke patronen keren steeds terug? En wat vertellen ze ons?

Om die vragen te verkennen, organiseerden we samen met Andries de Jong (Bert Hellinger Instituut), Ingrid Leijen (manager van de Marius Meijboom) en een diverse groep van professionals, ontwerpers en representanten een systemische opstelling. In deze opstelling werd niet gepraat over mensen, maar werd voelbaar wat er speelt, via representanten voor de bewoner, ouders, begeleiders, vrijwilligers, ontwerpers en de organisatie als geheel.

Niet om een oplossing te vinden, maar om het veld beter te begrijpen. Om te ervaren wat nog onbewust is, maar wel werkt – of juist tegenwerkt.

De plek van de bewoner als spil
In de eerste opstelling kwam er al snel een verschuiving, de bewoner voelde zich niet goed en veranderde van plek. Toen de bewoner verschoof, verschoof iedereen – en daarmee ook de ordening binnen het systeem. Dat kleine moment maakte iets groots zichtbaar: als er iets met de bewoner gebeurt – een verandering, ziekte, verlies, crisis – dan schuift iedereen mee. Er speelt veel in de levens van de bewoners.  Ouders, begeleiders en anderen moeten zich steeds opnieuw verhouden tot de veranderende werkelijkheid.

Vanuit de ordening gezien staan ouders in de onderstroom altijd op nummer één, zij hebben leven geschonken aan het kind. In de bovenstroom – de uitvoering van de zorg – staan vanuit de ordening medewerkers medewerkers op plek 1. De intensieve zorg rondom het kind vraagt voortdurend afstemming en samenwerking. En in alle complexiteit kan dat zorgen voor plekgedoe, wie heeft het op welk moment voor het zeggen? Heldere leidende principes kunnen helpen om deze bewegingen beter te dragen. En ook om ruimte te maken voor anderen, zoals de vrijwilliger.

De vrijwilliger: ernaast, niet erin
De vrijwilliger verscheen in de opstelling in eerste instantie als een even grote figuur als de ouders en begeleiders, zoekende naar zijn plek. De vrijwilliger werd door de andere eigenlijk niet gezien. Dat riep de vraag op: verstoort dat de ordening? Of kwam hij juist zichtbaar naar voren omdat het systeem al wankelde?

Pas toen de bewoner, ouders en begeleiders stevig op zijn plek stonden, kon ook de vrijwilliger zijn plek vinden – niet te dichtbij en klein. Ondersteunend. Nabij, maar niet verweven in de diepe dynamieken tussen ouder, bewoner en begeleider.

Dat maakt duidelijk: vrijwilligers kunnen pas werkelijk binnenkomen als de ordening kloppend is. Als de rollen helder zijn. Als er gedragenheid is. Want alleen vanuit veiligheid, vertrouwen en begrenzing ontstaat ruimte voor nieuwe verbindingen.

Tegelijkertijd vraagt het iets van de vrijwilliger zelf: een bereidheid om klein te beginnen, te leren bewegen binnen de organisatie en respectvol om te gaan met wat al lang loopt. De plek van de vrijwilliger moet niet bevochten, maar gegeven worden – door een professional die de poort opent.

De begeleider als sleutelpositie
Dat de opstelling ook liet zien, is dat alles draait om de begeleider. Zij zijn de kern: voor de bewoner, de ouder én de organisatie. Zij dragen, verbinden, en staan dagelijks midden in de zorgpraktijk. In de beginopstelling hadden de begeleiders In eerste instantie weinig oog voor de vrijwilliger. De focus lag op bewoner en ouder –  De vraag is: hoe kunnen we begeleiders helpen om ook ruimte te maken voor de vrijwilliger, zonder dat dit voelt als extra last?

Verdriet, schaamte en de onzichtbare laag
Een pijnlijk, maar waardevol inzicht uit de opstelling was dat er onder alles een laag van verdriet, trauma, schaamte en last dragen ligt – deze toonde zich bij ouders en begeleiders. Dit speelt een rol in hun intensieve samenwerking, en heeft invloed op  de geslotenheid van het systeem voor buitenstaanders. Vrijwilligers kunnen daar niet zomaar binnenkomen. Er is erkenning nodig dat ze ‘klein’ moeten binnenkomen – en dat het tijd, vertrouwen en begeleiding kost om te mogen bewegen naar een grotere rol.

Onheldere katalysator = onveilige beweging
Wat uit het geheel ook naar boven kwam: er is onduidelijkheid over waarom we eigenlijk bewegen. Wat is de werkelijke katalysator voor de verandering in vrijwilligerswerk? Is het het personeelstekort? Een nieuwe koers van de organisatie? Of een bredere wens om zorg samen met anderen vorm te geven? Voor het systeem is helderheid hierin essentieel – zonder een gedeeld waarom voelt verandering als onzeker en onveilig.

De rol van ontwerpers
De ontwerpers in dit traject hebben een bijzondere rol. Niet als buitenstaanders die iets komen fixen, maar als procesbegeleiders die met een open blik, aandacht en structuur ruimte maken voor de stemmen die vaak onuitgesproken blijven. De opstelling maakte voelbaar hoe belangrijk het is dat ook zij niet te groot instappen – maar meebewegen, uitnodigen en samen ontwerpen.

Deze systemische opstelling gaf ons geen blauwdruk, maar wel een doorleefde ervaring. Een inkijk in hoe relaties, rollen en ritmes zich tot elkaar verhouden. Als we vrijwilligers echt een plek willen geven, zullen we niet alleen mooie momenten moeten organiseren, maar ook de fundamenten onder het vrijwilligerswerk herzien. Niet alleen bedenken waar we heen willen – maar het durven ervaren. Samen.

Wat was dit een mooie ervaring!

Ons tweemaal georganiseerde One-Day Choir met zo’n 90 tot 100 mensen. Mensen van dichtbij, en mensen die van heinde en verre kwamen om mee te zingen. Bewoners, ouders, familieleden en verzorgers die allemaal verbonden zijn aan de Marius Meijboom. Mensen die er gewoon zin in hadden en zich spontaan hadden opgegeven. Studenten uit het koor van Nicoline. Doorgewinterde zangers én mensen voor wie dit de allereerste keer was.

De twee nummers – Could You Be Loved van Bob Marley en Simply the Best van Tina Turner – zorgden voor een swingend geheel.

Het zijn in elkaars stemmen. Je aandacht tegelijk bij jezelf, bij de vocal coach (Nicoline Snaas, die het werkelijk fantastisch deed), bij de muziek (Jean op gitaar), en bij de anderen in de ruimte. Samen deel-nemen aan een ervaring waarin iedereen er helemaal mag zijn zoals hij of zij is. Voelen: ik maak deel uit van een wij. Met al je eigenheid opgenomen in een samenspel van stemmen, muziek, beweging, gelach en plezier.

De One-Day Choir De Marius Meijboom is georganiseerd door Social Envoy (Tanneke Lyppens en Joy van Gogh), Peter Rombouts van The Curiosophy Collective, en Ingrid Leijen, Kitty Tersmette en Tessa Siepe van de Marius Meijboom, samen met vocal coach Nicoline Snaas.

We zagen: iedereen kan meedoen op zijn of haar manier. En juist in die ruimte ontstaat verbinding. Dit zijn ongebruikelijke ontmoetingen die raken – en die smaken naar meer. De mix van mensen maakt het bijzonder: dit is een totaal andere setting dan elkaar treffen bij de Marius Meijboom. Daar ben je bezoeker, hier ben je deelnemer.

Dat betekent: kennismaken zonder verwachtingen. Muziek wekt interesse in elkaar. Tijdens de eerdere sessie op de Marius Meijboom over talenten met ouders, bewoners en begeleiders kwam muziek al naar voren als iets waardevols – en dit event bevestigt dat.

Op de vraag of deelnemers nog anderen kennen die dit ook leuk zouden vinden, zei iedereen volmondig: JA! Ze vonden het geweldig, en willen zéker nog een keer meedoen.

Quote: “Heel erg bedankt voor de prachtige middag, ook namens Deborah”  

Tip: “Vraag iedereen die komt om minimaal 1 andere persoon mee te nemen. In de uitnodiging is het niet duidelijk dat iedereen welkom is”; Meer reclame maken

Reactie: “Blijven doorgaan: het groeit vanzelf want de energie is heerlijk”

Veerle brengt jongeren in beweging voor vrijwilligerswerk

De afgelopen maanden deed communicatiestudent Veerle Broersen onderzoek bij De Marius Meijboom. Haar missie: ontdekken hoe we jongeren tussen de 20 en 30 jaar — van zorgstudenten tot maatschappelijk betrokken jongvolwassenen — kunnen bereiken en enthousiasmeren voor vrijwilligerswerk.

Wat uit haar onderzoek duidelijk naar voren kwam: jongeren willen graag iets betekenen, maar óók zelf plezier, sociale contacten en persoonlijke groei ervaren. Ze zoeken flexibiliteit en duidelijkheid, en willen weten dat vrijwilligerswerk niet alleen ‘zwaar werk’ is, maar juist ook kleine, betekenisvolle ontmoetingen kan bieden. Veel jongeren kennen De Marius Meijboom nog niet of denken dat je er alleen met een zorgachtergrond terecht kunt.

Met oog voor detail en veel gevoel voor sfeer ontwierp Veerle een communicatieaanpak die raakt. Ze keek niet alleen naar wát we vertellen, maar vooral naar hoe: door alle zintuigen subtiel mee te nemen in beeld en taal. Haar ontwerpen laten niet alleen zien, maar ook voelen, horen en zelfs ruiken hoe warm en levendig het is bij De Marius Meijboom.

Veerle zette sterk in op social media, met authentieke stories, reels en visuals die jongeren aanspreken. Ook bedacht ze hoe we community-appgroepen zoals WhatsApp kunnen inzetten om jongeren op een laagdrempelige manier mee te nemen in ons verhaal — niet als instructie, maar als uitnodiging tot ontmoeting.

In september organiseren we een workshop met professionals van Marius Meijboom en communicatie medewerkers waarin we met haar aanbevelingen aan de slag gaan. Want één ding is zeker: dankzij Veerles werk hebben we niet alleen mooie plaatjes, maar ook een heldere koers om onze unieke kracht zichtbaar te maken.

Lola lokaal 432 – een creatieve broedplek voor sociale innovatie

Nog voor de zomer zagen we een unieke oproep voor Lolalokaal! We bedachten wat dit voor ons als Marius Meijboom kon betekenen als een hub in de wijk waar we meer kunnen experimenteren en ontmoeten! We hebben de plek gekregen waar  een diverse groep van disciplines, talenten en vaardigheden; kunstenaars, start-ups, ambachtslieden, buurtinitiatieven, jongeren, maatschappelijke partners, zorg, welzijn samen komen. Dit sluit aan bij ons project van redesign Vrijwilligerswerk. 

Hoe tof dat wij met onze mensen onderdeel mogen zijn van een creatieve broedplaats. In deze ruimte willen we samen dingen maken – binnen en buiten, zorg en samenleving verbinden. Want wat blijkt? 1 van de belangrijkste inzichten is dat we buiten de Marius Meijboom elkaar vaak veel makkelijker/laagdrempeliger ontmoeten, meer als mens en vanuit talenten ipv vanuit onze zorgende rol.

Ons doel is dat we niet alleen voor onszelf iets creëren, maar juist ook er kunnen zijn voor anderen. De talenten die we meebrengen zijn ontmoeten, anders leren kijken, vertragen en verbinden – voorbij alleen taal. We leveren op deze manier een waardevolle bijdrage aan de gemeenschap op IJburg. We maken de impliciete talenten van bewoners en professionals van de Marius Meijboom zichtbaar en tastbaar. 

We leren ook veel en worden uitgedaagd. De randvoorwaarden op orde krijgen om 2 dagen in de week met een aantal mensen van de Marius Meijboom naar Lola lokaal 432 te gaan is een hele uitdaging. Het vraagt om creatief omgaan met dagbesteding, financiering, zoeken naar de ruimte, soms kiezen voor alternatieven omdat het anders niet lukt, risico’s nemen. 

De eerste successen zijn geboekt:  Nieuwe ontmoetingen tijdens de opening van lokaal 432, soep maken voor andere gebruikers van het pand, de kantine versieren voor kerst, one day choir zijn al evenementen die we hebben gehouden. In januari start er een groep op de vrijdag die de deuren gaat openzetten voor buurtgenoten, soep eten, workshops, koffie met koek! En daarna start er een groep op de woensdag, meer gericht op leren en in verbinding komen met andere lokaal 432 gebruikers. Willen jullie langskomen, dan zijn jullie van harte welkom. Ook als je mee wilt werken, of zelf een activiteit bedenkt, dan zijn we daar natuurlijk heel er blij mee. 

Jamsessies 🎶

Wat is er nu leuker dan samen muziek maken? Daarom hebben we Jean gevraagd om ons te helpen bij het opzetten van jamsessies op de Marius Meijboom. We willen de groep muzikale maatjes namelijk graag verder vergroten.

Samen met Jean zijn we aan de slag gegaan met een eenvoudig maar krachtig concept: kleinschalige ontmoetingen in de woonkamer, met 2 tot 4 muzikanten. Jean kent ons al van One Day Choir en weet dus precies hoe blij we worden van muziek – en van alles wat daar gezellig omheen hangt. Ook heeft hij veel ervaring met het spelen met diverse groepen in het ziekenhuis, muziekschool in Noord etc. 

Vooraf vragen we deelnemers (Bewoners, ouders en professionals) naar hun favoriete liedjes. Zo ontstaat er elke sessie een heerlijke variatie aan nummers waar we samen mee aan de slag gaan: luisteren, meespelen, meezingen, of gewoon genieten.

Inmiddels hebben we al twee jamsessies gehad, telkens met drie muzikanten – gitaar, piano en cajon. En het smaakte duidelijk naar meer.

Daarom zetten we nu een volgende stap.

Werken met thema’s 🎼

We gaan de jamsessies verrijken door te werken met thema’s. Denk aan 

• Lekkere Hollandse nummers
• Liefdesliedjes rond Valentijnsdag
• Muziek van vroeger
• Zomerhits
• Liedjes die herinneringen oproepen

Een thema helpt ons dan om:

• makkelijker liedjes te kiezen
• herinneringen los te maken
• gesprekken op gang te brengen
  en nog meer verbinding te creëren tussen de muzikanten, professionals, bewoners en anderen die komen genieten. 

Het thema is geen vast kader, maar een uitnodiging: om samen te ontdekken wat muziek oproept, bij ieder op zijn of haar eigen manier. Zo groeien de jamsessies niet alleen muzikaal, maar ook als warme ontmoetingen waarin muziek het middel is – en verbinding het resultaat.